Co to jest włókniak jamy ustnej?
Włókniak jamy ustnej jest łagodną zmianą. Należy do niezłośliwych nowotworów. Włókniak (fibroma) to najczęstszy taki guz w jamie ustnej. Wywodzi się z tkanki łącznej. Powstaje przez nadmierne podziały fibroblastów. Włókniaki jamy ustnej mają podłoże typowo pourazowe.
Zmiany te są stosunkowo rzadkie. Dotyczą około 1,2% pacjentów. Występują zwykle w 6–7 dekadzie życia. Spotyka się je także wśród 2% populacji w wieku 30-50 lat. U dzieci w wieku 6 do 15 lat również się pojawiają. Kobiety mają włókniaki prawie dwukrotnie częściej niż mężczyźni. Włókniaki klasyfikowane są jako zmiany nowotworowe. Należą jednak do guzków łagodnych. Nie należy się ich obawiać.
Czy włókniaki jamy ustnej są złośliwe?
Włókniaki jamy ustnej są łagodnymi guzami. Oznacza to, że nie są złośliwe. W większości przypadków nie należy się ich obawiać.
Rodzaje włókniaków w jamie ustnej
Włókniaki dzielą się na podstawowe rodzaje. Wyróżniamy włókniak miękki i twardy. Włókniak miękki ma luźną strukturę. Zwykle osiąga niewielkie rozmiary. Włókniak twardy ma większą średnicę. Zazwyczaj mierzy do około 10 milimetrów. Występuje najczęściej pojedynczo. Zmiany te mogą mieć nieco inny wygląd. Różnią się od włókniaków na zewnętrznych powierzchniach ciała.
Istnieją też inne rodzaje włókniaków. Należą do nich włókniak zębopochodny i kostniwiejący. Włókniak histiocytarny to kolejny typ. Spotyka się również nerwiakowłókniak i naczyniakowłókniak. Włókniakotłuszczak to rzadsza forma. Zdecydowanie najczęściej spotykany jest włókniak pourazowy.
Przyczyny powstawania włókniaków
Włókniaki powstają na skutek podrażnień. Często jest to przewlekły uraz mechaniczny. Włókniaki jamy ustnej mają podłoże typowo pourazowe. Czynnikiem sprzyjającym jest nawyk gryzienia wargi lub języka. Ostre fragmenty aparatu ortodontycznego mogą drażnić tkanki. Podobnie ostre krawędzie zębów. Niewłaściwie dopasowane protezy to częsta przyczyna. Regularne wizyty stomatologiczne pozwalają na eliminację czynników drażniących.
Zmiany łagodne w jamie ustnej częściej występują u niektórych osób. Są to palacze i alkoholicy. Osoby zarażone wirusem HIV także są bardziej narażone. Unikanie podrażnień w obrębie jamy ustnej jest kluczowe. Rzucenie palenia to inwestycja w zdrowie jamy ustnej.
Z tego powodu pacjenci niejednokrotnie zgłaszają się z nimi nawet po kilku czy kilkunastu miesiącach, a nawet latach.
Jak wygląda włókniak i gdzie się lokalizuje?
Włókniak w jamie ustnej ma różny wygląd. Może występować w formie grudek. Czasem przybiera postać krostek. Innym razem wygląda jak wypustka. Włókniaki mogą mieć rozmiary od kilku milimetrów do kilku centymetrów. Średnica włókniaków twardych wynosi zwykle 3 do 10 mm. Czasami osiągają około 10-15 mm.
Włókniaki powstają w różnych miejscach. Najczęściej pojawiają się na wewnętrznej powierzchni policzka. Znajdują się także na błonie śluzowej warg. Miękkie podniebienie to kolejna lokalizacja. Mogą rosnąć na dziąsłach. Pojawiają się również na języku. Włókniaki mogą wystąpić na błonie śluzowej w każdej okolicy ciała.
Diagnostyka włókniaka jamy ustnej
Rozpoznanie włókniaka opiera się na badaniu klinicznym. Lekarz dentysta ocenia zmianę. Ważne jest zebranie wywiadu. Lekarz pyta o nawyki i urazy. Diagnostyka różnicowa włókniaka jest istotna. Należy odróżnić go od innych zmian. Przykłady to brodawczak czy naczyniak. Inne nowotwory łagodne to tłuszczak i mięśniak. Znamię i śluzak także wymagają wykluczenia. Czasem konieczne jest badanie histopatologiczne. W razie podejrzeń pobiera się wycinek zmiany. Wycinek wysyła się do badania pod mikroskopem. Biopsja i diagnostyka histopatologiczna potwierdzają rozpoznanie. Współczesne technologie pomagają w diagnostyce. Stosuje się ultrasonografię. Radiowizjografia jest użyteczna. Ortopantomogram pozwala ocenić struktury kostne. Badanie Oralitest ocenia stan śluzówki. Skonsultuj się ze stomatologiem, jeśli podejrzewasz włókniaka.
Jak leczyć i usunąć włókniak w jamie ustnej?
Leczenie włókniaka polega na jego usunięciu. Jest to zazwyczaj zabieg chirurgiczny. Usuwanie włókniaka jest prostą procedurą. Wykonuje ją chirurg stomatolog. Zabieg odbywa się w znieczuleniu miejscowym. Włókniak wycina się skalpelem. Ranę zazwyczaj zszywa się. Szwy usuwa się po kilku dniach. Zabieg jest mało inwazyjny.
Nowoczesne metody usuwania włókniaków to:
- Metoda laserowa (np. laser diodowy, laser frakcyjny CO2)
- Elektrochirurgia
- Krioterapia
- Elektrokoagulacja
- Kriochirurgia
- Fala radiowa
Czy usunięcie włókniaka jest konieczne?
Włókniak jest łagodną zmianą. Nie ma pilnej potrzeby jego usuwania. Zaleca się jednak eliminację czynnika drażniącego. Jeśli włókniak często ulega urazom, usunięcie jest wskazane. Zapobiega to powiększaniu się zmiany. Zmniejsza ryzyko powikłań. Regularna obserwacja zmiany jest ważna. Konsultacja ze stomatologiem pomoże podjąć decyzję.
Zapobieganie i profilaktyka
Zapobieganie powstawaniu włókniaków jest możliwe. Należy unikać podrażnień w jamie ustnej. Poproś dentystę o wygładzenie ostrych krawędzi zębów. Zmień drażniące wypełnienie lub koronę. Niewłaściwie dopasowane protezy wymagają korekty. Konsultacja z ortodontą jest wskazana dla osób noszących protezy. Zamień twardą szczoteczkę do zębów na miękką. Unikaj nawyku gryzienia wargi czy policzka. Regularne wizyty u stomatologa są kluczowe. Pozwalają na wczesne wykrycie zmian. Umożliwiają eliminację czynników ryzyka. Mogą też pomóc wykryć ewentualny nawrót guza po usunięciu.
Czy włókniaki w jamie ustnej mogą się pojawić ponownie po usunięciu?
Tak, włókniaki mogą nawracać. Dzieje się tak, gdy czynnik drażniący nie zostanie wyeliminowany. Ważne jest usunięcie przyczyny. Regularne kontrole stomatologiczne pomagają wykryć nawrót.
Czy włókniaki jamy ustnej są dziedziczne?
Nie ma danych wskazujących na dziedziczny charakter włókniaków jamy ustnej. Najczęściej mają podłoże pourazowe. Powstają w wyniku miejscowego drażnienia tkanki.
