Kolejność Wychodzenia Zębów u Dzieci: Kalendarz, Objawy i Pielęgnacja

Ząbkowanie to naturalny proces. Polega na przebijaniu się zębów przez dziąsła. Jest to nieodłączny element rozwoju fizycznego niemowlęcia. Zawiązki zębów tworzą się bardzo wcześnie. Powstają już w 7. tygodniu życia płodowego. Proces ząbkowania rozpoczyna się zazwyczaj między 4. a 7. miesiącem życia dziecka. Może zacząć się wcześniej lub później. Zwykle pierwsze zęby mleczne pojawiają się około 6.-7. miesiąca życia. Pojawienie się pierwszego ząbka to emocjonujące wydarzenie dla rodziców.

Dziecko ma 20 zębów mlecznych. To pełne uzębienie mleczne. Składa się z 10 zębów w górnej szczęce i 10 w dolnej. Zęby mleczne dzielą się na siekacze, kły i trzonowce. Kolejność wychodzenia zębów mlecznych jest na ogół podobna u wszystkich dzieci. Tempo wzrostu zębów może się jednak różnić. Wpływają na to czynniki genetyczne i środowiskowe.

Typowa kolejność i czas pojawiania się zębów mlecznych:

• Dolne jedynki (siekacze przyśrodkowe): 6-10 miesiąc życia.
• Górne jedynki (siekacze przyśrodkowe): 7-12 miesiąc życia.
• Górne dwójki (siekacze boczne): 9-13 miesiąc życia.
• Dolne dwójki (siekacze boczne): 10-16 miesiąc życia.
• Pierwsze trzonowce (czwórki): 12-19 miesiąc życia.
• Kły (trójki): 16-23 miesiąc życia.
• Drugie trzonowce (piątki): 20-33 miesiąc życia.

Większość dzieci ma 20 zębów mlecznych w momencie ukończenia trzech lat. Całe ząbkowanie zakończy się zazwyczaj pomiędzy drugim a trzecim rokiem życia malca. W wieku około 31 miesięcy dziecko powinno mieć już komplet zębów mlecznych. Dziewczynki na ogół zaczynają ząbkować wcześniej niż chłopcy. Reguła 6/4 wskazuje, że co 6 miesięcy wyrzynają się 4 zęby. Na przykład, roczny maluch ma zwykle 8 zębów. Dwuletni maluch ma około 16 zębów. Dziecko w wieku 2,5 lat ma zwykle 20 zębów.

Zęby mleczne wypadają, aby zrobić miejsce dla zębów stałych. Wymiana zębów mlecznych na stałe zaczyna się około 6. roku życia. Trwa zazwyczaj do 12-13 lat. Dorosły człowiek posiada 32 zęby stałe. Zęby stałe to 28 zębów plus 4 zęby mądrości. Zęby mleczne mają cieńszą warstwę zębiny i szkliwa niż zęby stałe.

Typowa kolejność i czas pojawiania się zębów stałych:

• Pierwsze trzonowce (szóstki): 6-7 rok życia.
• Siekacze (jedynki): 6-8 rok życia.
• Siekacze boczne (dwójki): 7-9 rok życia.
• Przedtrzonowce (czwórki): 10-12 rok życia.
• Kły (trójki): 10-13 rok życia.
• Drugie trzonowce (siódemki): 11-13 rok życia.
• Trzecie trzonowce (ósemki, zęby mądrości): 17-25 rok życia.

Proces wychodzenia zębów stałych zaczyna się od 6. roku życia. Kończy się około 14 lat. Zęby mądrości mają bardzo zróżnicowane terminy wyrzynania. Mogą pojawić się między 17. a 25. rokiem życia lub wcale.

Ząbkowanie może być trudnym okresem. Objawy ząbkowania mogą wystąpić nawet kilka tygodni przed wyrznięciem się zębów. Najczęstsze objawy to: nadmierne ślinienie, gryzienie twardych przedmiotów, drażliwość, problemy ze snem i utrata apetytu. Nadmierne ślinienie dotyka ponad 70% dzieci. Gryzienie twardych przedmiotów obserwuje się u blisko 60%. Drażliwość występuje u ponad 50%. Problemy ze snem dotyczą prawie połowy dzieci. Utrata apetytu pojawia się u około 33% maluchów.

Wiele objawów ogólnoustrojowych przypadających na okres wyrzynania mleczaków, takich jak np. biegunka czy katar związanych jest właśnie z tym zjawiskiem.

Warto obserwować oznaki ząbkowania. Należą do nich: nadmiar śliny i zaczerwienione, opuchnięte dziąsła. Bolesne ząbkowanie spowodowane jest przebijaniem się korony zęba przez dziąsło. Korona zęba ma znacznie większą średnicę niż otwór kostny w dziąśle.

Wbrew powszechnej opinii, gorączka podczas ząbkowania nie jest normą i wymaga konsultacji lekarskiej.

Istnieje wiele sposobów na łagodzenie dyskomfortu. Można stosować specjalne gryzaki. Przydatne są gryzaki z silikonu lub miękkiej gumy. Wybierz gryzaki z chropowatą powierzchnią. Gryzaczki można schłodzić w lodówce. Gryzak wypełniony specjalnym płynem także przynosi ulgę. Podawaj dziecku chłodne napoje do picia. Delikatnie masuj dziąsła. Możesz użyć palca lub silikonowej nakładki na palec. Masowanie opuchniętych dziąseł łagodzi ból.

Inne metody obejmują stosowanie preparatów. Dostępne są żele lub maści na ząbkowanie. Specjalne żele przeciwbólowe wmasowuje się w dziąsła. Można stosować naturalne preparaty. Są to na przykład preparaty na bazie rumianku lub szałwii. Przydatne będą schłodzone napary z rumianku lub mięty. Służą do przemywania dziąseł. W razie silnego bólu możesz podać leki przeciwbólowe. Stosuj leki takie jak ibuprofen lub paracetamol. Zawsze konsultuj dawkowanie z lekarzem.

• Podawaj schłodzone gryzaki.
• Delikatnie masuj dziąsła palcem lub nakładką.
• Stosuj żele lub maści na ząbkowanie.
• Podawaj chłodne napoje.
• W razie potrzeby stosuj leki przeciwbólowe po konsultacji.
• Używaj śliniaczka, aby chronić skórę przed nadmiarem śliny.
• Smaruj skórę wokół ust kremem natłuszczającym.

Wyrzynanie zębów mlecznych zaczyna się zazwyczaj między 4. a 7. miesiącem życia. Pierwszy ząb może pojawić się już w 3. miesiącu. Może też pojawić się dopiero w 14. miesiącu życia. U wcześniaków zęby wychodzą często kilka tygodni później. Bardzo rzadkim zjawiskiem jest występowanie zębów noworodkowych. To zęby obecne już w momencie narodzin.

Opóźnione ząbkowanie oznacza, że dziecko skończyło rok. Nadal nie ma wtedy ani jednego zęba. Nie należy jednak martwić się, jeśli zęby pojawią się kilka miesięcy wcześniej lub później. Czasami późne wyrzynanie zębów to cecha dziedziczna. Dziecko mogło odziedziczyć ją po rodzicach. Czynnik genetyczny ma tu duże znaczenie. Według badacza Hughesa odpowiada nawet za 96% uwarunkowań. Dotyczy to czasu wychodzenia zębów i ewentualnych nieprawidłowości.

Są jednak sytuacje, które mogą stanowić powód do zaniepokojenia. Konsultacja ze specjalistą jest wskazana. Udaj się do lekarza, jeśli pierwsze ząbki nie pojawią się po pierwszych urodzinach. Warto skonsultować się z pediatrą lub dentystą dziecięcym. Zrób to, jeśli zęby nie pojawią się do 12-13 miesiąca życia. Konsultacja lekarska jest potrzebna w przypadku braku zębów po 1. roku życia. Zasięgnij porady specjalisty, gdy po 8. roku życia wciąż nie rozpocznie się wypadanie zębów mlecznych.

Opóźnione ząbkowanie nie zawsze jest oznaką problemów zdrowotnych. Niektóre schorzenia mogą jednak wpływać na ten proces. Należą do nich: niedobór witaminy D, krzywica, wady szczęki, celiakia, zaburzenia hormonalne, brak zawiązków zębów, zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej czy niedożywienie. Zbyt wczesne wypadanie zębów mlecznych może być objawem cukrzycy lub choroby dziąseł. W razie wątpliwości warto udać się do lekarza pediatry lub stomatologa dziecięcego.

• Konsultacja lekarska w przypadku braku zębów po 1. roku życia.
• Konsultacja, jeśli zęby nie pojawią się do 12-13 miesiąca życia.
• Porada specjalisty, gdy po 8. roku życia nie rozpocznie się wypadanie mleczaków.

Dbanie o higienę jamy ustnej jest kluczowe. Rozpocznij pielęgnację od pierwszych miesięcy życia dziecka. Regularne czyszczenie dziąseł dziecka jest ważne. Możesz używać delikatnej szczoteczki. Masuj nią dziąsła. Odpowiednia pielęgnacja zębów mlecznych wpływa na zdrowie zębów stałych. Próchnica w zębach mlecznych może prowadzić do problemów ortodontycznych. Najpopularniejszą odmianą jest próchnica butelkowa.

Ucz dziecko higieny jamy ustnej. Zacznij, gdy pojawią się pierwsze zęby mleczne. Regularnie szczotkuj zęby. Rób to 2 razy dziennie. Używaj pasty z fluorem w odpowiedniej ilości dla wieku dziecka. Ograniczaj słodycze i produkty o wysokiej zawartości cukru. Pierwsza, planowa wizyta stomatologiczna powinna odbyć się już w pierwszym roku życia dziecka. Regularne wizyty kontrolne u stomatologa są niezbędne. Odwiedzaj dentystę co najmniej raz na 6 miesięcy. Dieta bogata w wapń wspomaga mineralizację zębów.

• Regularne szczotkowanie zębów 2 razy dziennie.
• Stosowanie pasty z fluorem (ilość dostosowana do wieku).
• Ograniczenie cukrów w diecie.
• Pierwsza wizyta u stomatologa w 1. roku życia.
• Wizyty kontrolne co 6 miesięcy.